Türkiye'den ABD'ye Amazon gönderiminde 7 yaygın hata

Amazon ABD'ye sevkiyat yapan Türk satıcısının başına gelen problemlerin neredeyse tamamı şu üç bölgede çıkıyor:

1. Türkiye gümrük çıkışı — yanlış belge, yanlış kod
2. ABD gümrük girişi — IOR yok, EIN yok, HTS yanlış
3. Amazon kabul aşaması — paketleme + etiket Amazon standartında değil

İlk iki bölgede çıkan hatalar, üçüncüde anlaşılan hatalardan çok daha pahalı. Çünkü gümrük problemleri 7-21 gün ile çözülür, Amazon paketleme problemi 2-3 gün.

Aşağıdaki 7 hata, en sık gördüğümüz sırayla.

1. Mikro ihracat sınırını aşmasına rağmen ETGB ile çıkmaya çalışmak

Mikro ihracat (ETGB): Gümrük müşaviri olmadan, basit bir elektronik beyanname ile yapılan ihracat. Düşük volümde (gönderi başına ve toplam ciroda limit var) güzel bir kolaylık.

Yaygın hata: Satıcı, ETGB'nin belirli bir gönderi değerinin üstünde geçerli olmadığını bilmeden, $5,000+ değerindeki bir Amazon FBA toplu gönderiyi de mikro ihracat olarak çıkarmaya çalışıyor. Türk gümrüğü kabul etmiyor, kargo geri dönüyor, ya da düzeltme için 5–10 iş günü kayboluyor.

Nasıl önlenir: Eşik üstündeki her gönderi için gerçek Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) düzenleyen bir müşavirle çalış. Mikro ihracat limitleri yıl içinde güncellenebilir; başlangıçta her sevkiyatı müşavirine danış. Yan etki — GÇB sayesinde KDV iadesi hakkı da doğar.

2. GTİP'i HTS sanıp olduğu gibi ABD beyannamesine yazmak

Türkiye'de ürün GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) ile sınıflandırılır. ABD'de aynı sistem HTS (Harmonized Tariff Schedule) olarak çalışır.

Her iki sistem de ilk 6 haneyi WCO'nun Uluslararası Harmonize Sistemi'nden alır — yani 6 haneye kadar aynıdır. Sonraki haneler farklıdır. Türkiye GTİP 12 haneli, ABD HTS 10 haneli ve son 4 hane tamamen ABD'ye özel.

Yaygın hata: Müşavir Türkiye GTİP'ini verir, satıcı bunu ABD broker'ına da gönderir, broker yanlış HTS'e çeker. Sonuç: yanlış tarife oranı, gümrükte değer beyanı uyuşmazlığı, ekstra inceleme.

Nasıl önlenir: ABD tarafında lisanslı bir customs broker ile çalış. Ürünün Türkiye GTİP'i sadece bir başlangıç noktası — ABD HTS'i broker doğrular. hts.usitc.gov üzerinden de kendin doğrulama yapabilirsin.

3. Importer of Record'u atlamak (en pahalı hata)

ABD gümrüğüne ticari ithalat yapmak için bir Importer of Record (IOR) gerekir. IOR'nin US adresi, US tax ID (EIN), ve US gümrüğü tarafından kabul edilen yasal kimliği olmalıdır.

Yaygın hata: Türk satıcı, Türkiye'den direkt Amazon FBA'ya kargosunu gönderir, sevkiyat ABD gümrüğüne ulaşır, IOR alanı boş çıkar. Çünkü Amazon IOR olmaz — Amazon, satıcının inventory'sini saklayan bir taraf, ithalatçı değil.

Sonuç: kargo gümrükte takılır, satıcıya "lütfen IOR atayın ve $2,500–4,000 storage + demurrage ödeyin" yazısı gelir.

Nasıl önlenir: Üç seçenek var.

• Foreign Importer programı: Türk satıcının ABD'de bonded broker üzerinden IOR olarak kayıt olması (mümkün ama karmaşık, EIN ve POA gerek)
• 3PL / Broker IOR hizmeti: ABD'deki bir 3PL veya freight forwarder, Section 321 dışındaki ticari gönderilerde IOR'u üstlenir (ücreti var)
• ABD'de Inc / LLC kurma: Kendi ABD şirketini IOR olarak kullan

Volüm büyüyorsa üçüncüsü en sürdürülebilir. Ama küçük başlangıçta ikinci yeterli.

4. EIN olmadan ticari gönderi denemek

EIN (Employer Identification Number) — ABD vergi numarası. ABD gümrüğü, ticari ithalatlarda EIN ister (Section 321 hariç).

Yaygın hata: ABD'de şirketi olmayan Türk satıcı, EIN almadan ticari gönderi yapmaya çalışır. Foreign entity için EIN almak mümkün (IRS Form SS-4, telefon ya da fax) ama satıcı bunu bilmediği için gönderi takılır.

Nasıl önlenir: ABD'de Inc/LLC kurmadan da, foreign person/entity olarak EIN alabilirsin. SS-4 formu doldurup IRS'e fax/posta gönderirsin, 4–6 hafta içinde EIN gelir. Bunu broker'ın da yapabilir, ya da bir ABD CPA'sı $200–400 bandında halleder.

5. Yanlış Incoterm seçimi (DAP/CIF/DDP)

Incoterm, sevkiyat sürecinde sorumluluğun nerede satıcıdan alıcıya geçtiğini belirleyen uluslararası terim.

Yaygın hata: Satıcı freight forwarder'a DAP der ama kendi IOR'ı olmadığı için ABD gümrüğünde takılır. CIF veya DAP, Türk satıcıyı ABD gümrük taraflı sorumlulukla başbaşa bırakır.

Nasıl önlenir: Foreign IOR olmayanlar için DDP (3PL/broker IOR'u üstleniyorsa) veya EXW/FOB (alıcı taraf, ki Amazon FBA için alıcı yok = sen) güvenli.

Pratikte: Amazon FBA gönderilerinde DDP + ABD'deki 3PL'inin IOR olması en sade akış. Sen Türkiye'den çıkarken müşavirine GÇB'yi yapsın, ABD tarafında 3PL'in DDP olarak gümrükten çekip Amazon'a forward etsin.

6. Lityum pil ve hazmat dokümantasyonu

Eğer ürününde lityum pil varsa (kulaklık, oyuncak, akıllı saat, taşınabilir şarj cihazı, vb.) — IATA Class 9 hazmat kategorisindesin.

Yaygın hata: Satıcı pil olduğunu bildirmeden uçak kargo yapar. Hava yolu gümrük taraması cihazda lityum görür, tüm sevkiyat alıkonur, lokasyona göre $5,000–25,000 ceza + sevkiyatın imhası.

Nasıl önlenir:

• MSDS (Material Safety Data Sheet) ve UN38.3 test raporu bulundur
• Pil kategorisini doğru beyan et (PI 965, 966, 967 — Section II vs IB vs IA)
• Hazmat sertifikalı bir freight forwarder kullan
• Mümkünse deniz yolu tercih et (hazmat kuralları daha esnek)

7. DAB (Döviz Alım Belgesi) almayı unutmak

Türkiye'de ihracat bedeli, Türk Merkez Bankası kuralları gereği belirli bir süre içinde Türkiye'ye getirilmeli ve DAB (Döviz Alım Belgesi) ile dökümante edilmeli.

Yaygın hata: Amazon Seller Central'dan ödeme satıcının Payoneer veya Wise hesabına düşer. Satıcı bunu Türkiye'ye getirmez, hesabında bekletir, ya da TL'ye Türkiye dışında çevirir. Sonuç: KDV iadesi hakkı kaybedilir, ihracat dövizi getirme yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılabilir.

Nasıl önlenir:

• Amazon ödemesini en geç 180 gün içinde (mevzuat değişebilir, kontrol et) Türkiye'deki bir bankaya getir
• Banka sana DAB kessin
• DAB tutarını ihracat GÇB'ne mali müşavirin eşleştirsin
• Bu olmadan KDV iadesi başvurun reddedilir

Bu hata, sayısal etkisi en yüksek hata. Çünkü diğer 6 hata sevkiyat seviyesinde, bu yıl-sonu seviyesinde — yıllık iadenin tamamını riske atar.

Genel ders

Türkiye'den ABD'ye sevkiyat, iki ayrı gümrük rejimine + bir Amazon kabul kuralına uyum gerektirir. Türk satıcılar genelde Amazon kabul kurallarına çok odaklanıyor (paketleme, etiket, FNSKU) — ama gerçek kayıp gümrük + finansal evrak tarafında yaşanıyor.

İlk üç sevkiyatını yaparken belge tarafına Amazon kabul tarafından 3 kat daha fazla mesai harca. Sonrası rutindir.

Houston'daki warehouse'umuz, Türk satıcı için DDP IOR hizmeti, Section 321 gümrük takibi ve Amazon FBA paketleme'yi tek noktada yapıyor. Şu an Türkiye'den sevkiyat akışını kuruyorsan, evrak setini birlikte kontrol edebiliriz — son 1 sevkiyatın GÇB'sini ve packing list'ini gönder, gümrük tarafında neyin eksik olduğuna kısa bir not yazalım.